Teatr Telewizji TVP

Ach, co za wynalazek…

Komedia Michał Bułhakowa w reżyserii Janusza Zaorskiego. Spektakl z 1995 roku.

Prapremiera komedii Michała Bułhakowa (1831-1940) pt. „Iwan Wasiliewicz”, dotychczas w Polsce nie wystawianej, choć znanej widzom z filmowej adaptacji Leonida Gajdaja „Iwan Wasiliewicz zmienia zawód”.

Sztuka powstała w roku 1935,w krótkim okresie powodzenia po latach milczenia i powtarzających się nagonek na pisarza, zakazów cenzury i interwencji uniemożliwiających publikowanie bądź wystawianie jego tekstów. Po niespodziewanym sukcesie „Dni Turbinów” wszystkie teatry zaczęły domagać się jego sztuk – ogromnym powodzeniem u publiczności cieszył się „Molier”, w kilku teatrach trwały próby „Puszkina”, Teatr Satyry wystawił „Iwana Wasiliewicza”.

Nieoczekiwany, gwałtowny atak „Prawdy” na autora „Moliera” z dnia na dzień pozbawił Bułhakowa wszystkiego. Odszedł z MCHAT-u, już nie opublikował „Powieści teatralnej” ani „Mistrza i Małgorzaty”, a jego twórczość znów została skazana na lata zapomnienia.

„Iwan Wasiliewicz” to satyryczny obraz wczesnej fazy nowego, wspaniałego ustroju. Z głośnika płyną dziarskie pieśni masowe Dunajewskiego, genialny radziecki uczony Timofiejew w zabawnym laboratorium stylizowanym na lata 30. pracuje nad epokowym wynalazkiem. Całkowicie pochłonięty doświadczeniami nad przenikaniem w czas przeszły nie zwraca uwagi na wyznania żony, że go zdradziła i właśnie wyjeżdża z kochankiem – reżyserem na Kaukaz.

Wręcza jej nawet pieniądze na bilet, co za chwilę postawi go w kłopotliwej sytuacji, bo nie będzie mógł uiścić czynszu. Administrator Iwan Wasiliewicz Bunsza grozi wezwaniem milicji. Towarzysz uczony demonstruje działanie cudownego urządzenia Bunszy, przyłącza się do nich złodziejaszek Piotr Miłosławski, który właśnie „zajmował się” sąsiednim mieszkaniem.

Awaria urządzenia sprawia, że przenikają się w sposób nie kontrolowany przestrzeń i czas. Administrator Bunsza i żulik Miłosławski zostają przeniesieni w wiek XVI na carski dwór, a miłościwie wtedy panujący Iwan Groźny pojawia się nagle w mieszkaniu uczonego.

Bohaterowie przeniesieni w przeszłość bądź przyszłość mają nie tylko właściwe swojej epoce stroje, lecz również sposób wysławiania się, mentalność, spojrzenie na rzeczywistość. Ponieważ klucz do machiny czasu zaginął, ta metamorfoza potrwa nieco dłużej, wywołując przezabawne reperkusje praktyczne i historyczne.

Autor: Michał Bułhakow
Reżyseria:
Janusz Zaorski
Przekład: Irena Lewandowska,
Scenografia: Andrzej Kowalczyk,
Kostiumy: Ewa Krauze,
Zdjęcia: Andrzej Wolf,

Obsada: Joanna Szczepkowska (Zinaida Michajłowna), Anna Seniuk (Caryca – Uliana Andriejewna), Kazimierz Kaczor (Timofiejew), Piotr Fronczewski (Bunsza – Iwan Groźny), Paweł Wawrzecki (Piotr Miłosławski), Wiktor Zborowski (Szpak),Krzysztof Zaleski (Jakin), Jan Kociniak (Diak), Leszek Teleszyński (Poseł szwedzki), Gustaw Lutkiewicz (Patriarcha), Jan Jurewicz (Milicjant), Rafał Szpakowski, Piotr Tederko, Janusz Tytman (Gęślarze),

czas: 78 min